پنل راهنمایــان

ثبت نام

ورود

بایدها و نبایدها در پیمایش غارها
بایدها و نبایدها در پیمایش غارها

سفر در طبیعت زمانی میتواند پایدار باشد که در آن به سه اصل اساسی اکوتوریزم توجه شود ،یعنی این سفر به مناطق بکر و دست نخورده باشد ودر آن به محیط طبیعی و موجودات و ساکنان آن آسیب نرسد وبه جامعه محلی سود رسانی شود ، اگر هر گردشگری با این اندیشه به سرزمین میزبان قدم بگذارد یقینا هم خود لذت خواهد برد و هم جامعه محلی و این جامعه محلی تنها انسانها نخواهند بود .

غارها به عنوان یکی از منابع چرخه طبیعت و گنجینه های زیبای ژ..وتوریزم و سرچشمه های آب شرب خیلی از شهرهادر خور توجه و حفاظت بیشتری هستند .

غارها بنا بر موقعیت مکانی و جغرافیایی خود توسط عوامل مختلغی بوجود می آیند تعدادی از آنها در اثر عوامل تکتونیکی صفحات زمین وعوامل کوهزایی و تعدادی دیگر در اثررسوب آبهای اسیدی و فعل وانفعالات شیمیایی سطح زمین و دسته ای دیگر در اثر فعالیتهای آتشفشانی و غیره بوجود میآیند ،غارهای آهکی در اثر تراوش آب های اسیدی در لایه های آهکی زمین و حل کردن لایه های آهکی و ایجاد حفره در آنها بوجود میآیند ،غار سنگها وچکنده ها(استلاگمیت) وچکیده ها(استلاگتیت)نیز در اثر همین تراوشهای آبهای اسیدی در میان لایه های آهکی به وجود می آیند و هر یک سانتیمتر مکعب از آنها بمدت 150تا200سال طول میکشد تاشکل بگیرند و با توجه به این زمان طولانی در شکل گیری این شاهکارهای طبیعت در فضاهای تاریک غارها ظرافت و آسیب پذیر بودن غارها و گنجینه های درون آنها بیشتر نمایان میشود. درون تاریکی غارها هیچ موجود خطرناکی برای انسان وجود ندارد و همه غارهای طبیعی دارای اکسیژن هستند و آب بیشتر غارهاقابل نوشیدن میباشد.                                       

بوم شناسی غارها                                                                                 

موجودات زنده ساکن در غارها عبارتند از :ترو گلوبایتها(گونه هایی که تنها به غارها محدود میشوند)،تروگلوفایلها(موجوداتی که تمام عمر میتوانند در غارها زندگیکنند ولی در خارج غارها نیز قادر به زندگی هستند )،ترو گلوسنها(موجوداتی که از غارها استفاده میکنند ولی نمیتوانند چرخه زندگی خود را در غار کامل کنندو استثنا ها (که در هیچیک از موارد بالا جای ندارند ).از رده های نامبرده بالا مهمترین آنها که برای غار نوردان جاذبه بیشتر دارد ترو" گلوبایتها" میباشند که ماهیان کور و سمندر های غار زی ،ماهی غار زی ،سمندر سفیدو سمندر کور تگزاس از اسن دسته میباشند ،این گونه ها دارای ویژه گیهای منحصر به فرد  هستند که عبارتند از :ناشتن رنگ دانه در پوستشان که اغلب اندامهای داخلی بدنشان از بیرون پیداست ،نداشتن چشم یا حد اقل بینایی و بجای آن دارای زایده های کشیده شده و شاخک مانند بجای اندام بینایی هستند و سایر توانمندیهای آنان مانند قابلیت درک ارتعاشات تقویت تقویت گردیده است،در گونه های در یایی آنها مانند میگو های غارزی که از مواد معدنی حل شده در آب و فضولات خفاشها تغذیه میکنند ،حشرات غارزی که" تروگلوفایل" هستند ،خفاشهای غارزی  و جیرجیرکهای غارزی که" ترو گلوسن "هستند و روزها در غارها استراحت میکنند و شبها برای تهیه غذا از غار بیرون می آیند .به ای نکته توجه شود که هر غاری دنیای بسته متعلق به خود را دارد و مو جودات ریز و درشت درون آنها با دنیای دیگر غار ها در ارتباط نیستند و هر مجموعه غاری در دنیا جامعه ای کاملا منحصر به فرد خود را دارد و با غار های دیگر متفاوت میباشند و لذا آسیب پذیر بودن غار ها در این نکته بسیار قابل اهمیت میباشد و هرگونه غارزی اگر در یک غار از بین برود دیگردر هیچ کجای دنیا ممکن است نتوانیم نمونه آنرا بیابیم.به دلیل آسیب پذیر بودن دنیای درون غارها و این حقیقت که مناطق غاری از هم جداهستند و غار گونه های در معرض انقراض را در خود جای داده اند ،که از ان جمله میتوان عنکبوت دندان غاری و عنکبوت دریچه بند شکم و خفاش خاکستری اشاره کرد.                                                          

بسیاری از از موجودات سطح زمین از جمله انسان وارد غارها میشوند برخی گیاهان مخصوص نیز مانند سرخسها قادر به رفتن درون غارها هستند مانند برخی مناطق معتدل شرقی در ایالات متحده ورود سرخسها به داخل غارها در آنجا رایج است.در سرتاسر تاریخ انسانه از غارها استفاده میکردند ولی اقامت گاه دایمی اتسانها درون غارهای تاریک نبوده است و اعماق تاریک غار هاهم هیچگاه محل زندگی انسانه نبوده افقط در قسمتهای روشن و نیمه تاریک غارها محل پناه انسانها از دست دشمن های طبیعی مانند حیوانات گوشتخوار و دیگر انسانها بوده است ،در حدود یک تا سه میلیون سال پیش نشانهایی وجود دارد که انسان نماها در درون غارها زندگی میکردند و یا از آنها استفاده میکردند و بقایای اولین انسان سان در سال 1924میلادی در تانگچایلد آفریقا یافت شد که در تحقیقات مشخص شد که این انسان نما از دست عقاب به غار پناهنده شده بود (هویلی و همکاران2013).شواهد فراوانی از سایر انسانهای اولیه وجود دارد که حد اقل یک میلیون سال قبل در غار های سراسر جهان ساکن بوده اند ،از جمله آنها انسان راست قامت در زوکودیان چین ،انسان رودزیایی در آفریقای جنوبی  ،درغار هرتز (ماگاپانسکات)،انسان نیاندرتال و انسان هادلبرگی در اروپا و در منطقه باستانی آتا پویرکا ،انسان فلورسی در اندونزی و انسان تبار دینسووا در سیبری جنوبی بودند.

در جنوب آفریقاانسانهای مدرن امروزی در 180000سال پیش توانستند در غار های در یایی پناه بگیرند .در ایران قدیمیترین نشانه هایی که از وجود انسانها در غارها پیدا شده است در غار هوتو و کمر بند در استان مازندران در بهشهر با سابقه 75000ساله و در غار تمتمان ارومییه با قدمت 40000 سال کشف شده است .تعدادی از غارهای معروف ایران که از نظر زیبایی و زمین شناسی منحصر به فرد هستند و غابل باز دید عبارتند از غار علیصدر در همدان ،کتلخور در زنجان ،گنبد و غار های نمکی جاشک در بوشهر غار یخ مراد در البرز ،سهولان در آذر بایجان غربی قوری قلعه و غار پراو در کرمانشاه ،غاردانیال در مازندران و...                                                                                    چگونه از غار ها دیدن کنیم ؟                           

                                                                                           

انگیزه بازدید از غار و ضرورت آن برای خیلی از انسانها وجود دارد و هر کس بر اساس توانمندی و شجاعت خود نوع آنرا بر میگزیند اما تا چه حد میتوانیم در این عرصه تاخت و تاز کنیم و طبیعت آنها را به مبارزه دعوت کنیم و چه غار هایی را چگونه بازدید کنیم و کدامیک از آنها هرگز نباید درشان برای گردشگران گشوده شوند و چه سازمانی مدیریت بر این امر مهم را بر عهده دارد موضوعات جالبی هستند که دست یاری فعالین محیط زیست و دلسوختگان میراث فرهنگی و طبیعی را می فشارند .      باتوجه به شکننده بودن محیط غارها و زندگی گونه های جانوری موجود در غارها ،بیم نابودی آنها برای همیشه وجود دارد و برگشت پذیر نمیباشد و بازدید از غار ها باید کاملا تحت کنترل سازمان حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی کشور فرار بگیرد و از آنجایی که مالکیت عرصه اغلب غارها مربوط به منابع طبیع میباشد ورود کردن به غار ها باید تحت نظارت سازمان حفاظت از محیط زیست وسازمان میراث فرهنگی و گردشگری قرار بگیرد و رفت آمدهای درون غارها همچون پارکهای ملی کنترل گرددو تعدادی از آنها برای آموزش و گردشگری در اختیار عموم قرار گیرد .                 

  نکات فنی پیمایش غار ها نکات فنی پیمایش غارها  هم مربوط به انجمن غار نوردی کشور وکمیته غار نوردی فدراسیون کوهنوردی که البته باید دریک سازمان منسجم تری ادغام گردند میباشد و غار هایی که برای بازدید عموم در نظر گرفته میشوند باید تحت نظر سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری باشند که راهنمایان طبیعت گردی با گرایش غارنوردی که دوره ها و تخصص های لازم را طی کرده اند میتوانند گزینه های خوبی برای هدایت گردشگران و بازدید از این غار ها باشند .انچه در این میان دارای اهمیت میباشد هجوم گسترده طبیعت گردان و تورهای شادی میباشد که بعضی از غارها و ساکنانش را مورد هجوم قرار داده اند و راهنمایان و سرپرستان مسولیت سنگین هدایت به غار ها و حفاظت از آنها را به عهده دارند و هجوم دسته جمعی به داخل غار ها خسارتهای جبران ناپذیر به آنه وارد میسازد . حد اقل تجهیزاتی که برای وارد شدن به غارها نیاز هست باتوجه به دستورات سرپرست برنامه و نوع آن تغییر میکند و بدون این حد اقل ها وارد هیچ غاری نشوید.کلاه کاسکت ،چراغ پیشانی،دستکش کار ،کفش مناسب کوهپیمایی،لباس پلار ،کلاه زیر کاسکت،غذا و جیره مناسب برنامه ،لباس ضد آب و یک دست لباس خشک در بیرون غار .برای حوادث احتمالی در درون غار داشتن تجربه و آموزشهای لازم فنی و پزشکی و امداد و نجات برای همه بازدید کنندگان غار های فنی ضروری میباشد چرا که امداد رسانی درون غار ها در بعضی شرایط  سخت و حمل مصدومممکن نمیباشد و امادر بازدید های سطحی و گردشگری راهنما باید آموزشها و مهارتهای لازم را بداند . یک تیم مناسب برای پیمایش غار پنج تا ده نفره میباشد و در هر برنامه حد اقل یک نفر باید در بیرون غار برای پشتیبانی های امدادی و ارتباطات باقی بماند .                         

اسفندیار ملاحسینی راهنمای اکو توریزم از سازمان میراث فرهنگی  صنایع دستی و گردشگری                         

مسعود حسین زاده |
11/24/1394 04:31:21 ق.ظ